 |
| Józef Piłsudski |
Józef Piłsudski jako historyk
Dzieje powstania styczniowego 1863 roku wywarły na duszę Piłsudskiego
silny i znamienny wpływ. Piłsudski należał do pokolenia bezpośrednio wchodzącego w życie po tragedii powstańczych
lat i związany był z
jego dziejami, zarówno przez osobiste swe losy, jak i przez losy pokolenia,
które z leśnych grobów powstańczych żywot swój poczęło. Toteż wpływ 1863 roku
na Piłsudskim żłobi ślad niezwykle głęboki.
Twórczy umysł, praca duchowa, wytwarzająca w Piłsudskim ów nieustanny
nurt czynności, charakteryzującej stosunek jego do życia — nie pozwala mu stanąć
wobec zagadnienia sześćdziesiątego trzeciego roku w postawie biernej. Postawa
ta od wczesnej młodości jest czynna. „Wcześnie też w moim życiu — pisze — może
przez przekorność mojej natury, ciągnęło mnie do prób rozwiązania tej dziwnej
dla mnie sprzeczności, jaka istniała w stosunku do wypadków 1863 roku. W
najdrobniejszym zakątku życia społecznego i Polski, w każdej kwestii
poważniejszej, gdym ją chciał badać genetycznie, znajdowałem olbrzymi wpływ wypadków
1863 roku“...